Normity en RI&E

Een RI&E (Risico-Inventarisatie en -Evaluatie) is de wettelijk verplichte inventarisatie en evaluatie van veiligheids-, gezondheids- en welzijnsrisico's op de werkplek. Elke werkgever met medewerkers in Nederland moet een actuele RI&E hebben, op grond van de Arbowet. De RI&E is de basis van je arbobeleid.

De RI&E is verplicht voor vrijwel elke werkgever in Nederland, ongeacht sector of grootte. Zelfs voor bedrijven met één medewerker geldt de verplichting. De enige uitzondering zijn organisaties zonder personeel. Zzp'ers zonder personeel vallen er dus niet onder — maar wel zodra ze een medewerker in dienst nemen.

Meestal wel. In de meeste situaties moet de RI&E worden getoetst door een gecertificeerde arbodienst of kerndeskundige (arbeidshygiënist, veiligheidskundige, bedrijfsarts, A&O-deskundige). Uitzondering: organisaties met minder dan 25 medewerkers die een door sociale partners erkend brancheinstrument gebruiken hoeven de RI&E niet extern te laten toetsen.

De RI&E is een wettelijk verplicht Nederlands instrument (Arbowet). ISO 45001 is een vrijwillig internationaal managementsysteem voor arbo. Een ISO 45001-gecertificeerde organisatie heeft de RI&E integraal opgenomen in het managementsysteem, met extra eisen rondom leiderschap, participatie en continue verbetering.

Een complete RI&E bevat: inventarisatie van risico's per afdeling, functie en werkplek, evaluatie (kans en ernst) met prioritering, plan van aanpak met maatregelen, verantwoordelijken en tijdlijnen. Denk aan fysieke veiligheid, PSA (psychosociale arbeidsbelasting), beeldschermwerk, geluidsbelasting, gevaarlijke stoffen en ongewenste omgangsvormen.

De RI&E moet actueel blijven. Bij wezenlijke wijzigingen (verbouwing, nieuwe werkprocessen, fusie, nieuwe machines) moet je hem direct bijwerken. Daarnaast hanteert de praktijk vaak een driejaarlijkse cyclus voor volledige herziening. Veel organisaties doen jaarlijks een lichte update tussendoor.

PSA staat voor Psychosociale Arbeidsbelasting: werkdruk, ongewenste omgangsvormen (pesten, discriminatie, seksuele intimidatie), agressie en geweld. Sinds 2007 is PSA wettelijk onderdeel van de RI&E. Veel organisaties onderschatten dit onderdeel — PSA-risico's zijn vaak groter dan fysieke risico's in kantooromgevingen.

Geen actuele RI&E betekent non-compliance met de Arbowet. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan boetes opleggen tot € 13.500 per overtreding. Bij incidenten of ongevallen kijkt de Inspectie direct naar de RI&E — ontbreekt die, dan is de werkgever juridisch in een zwakke positie. Bovendien: zonder RI&E loopt je organisatie reële veiligheidsrisico's.