Normity en ISO 45001

ISO 45001 is de internationale norm voor managementsystemen voor gezond en veilig werken. De norm beschrijft hoe een organisatie arbeidsrisico's systematisch beheerst en werkplekincidenten voorkomt via beleid, risico-inventarisatie, maatregelen en continue verbetering. De huidige versie is ISO 45001:2018, die OHSAS 18001 per maart 2021 officieel heeft vervangen.

ISO 45001 is geschikt voor elke organisatie die arbeidsomstandigheden wil verbeteren, maar vooral relevant voor sectoren met verhoogde veiligheidsrisico's zoals bouw, industrie, logistiek, zorg en energie. Ook kantoororganisaties gebruiken de norm om mentale werkdruk, ergonomie en welzijn van medewerkers structureel te beheersen.

OHSAS 18001 was de voorloper van ISO 45001 en is per maart 2021 officieel vervallen. ISO 45001 volgt de moderne HLS-structuur en legt meer nadruk op directieverantwoordelijkheid, werknemersparticipatie en de context van de organisatie. Organisaties met OHSAS 18001 zijn inmiddels overgestapt naar ISO 45001.

De RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie) is in Nederland wettelijk verplicht voor elke werkgever op grond van de Arbowet. ISO 45001 is een vrijwillig managementsysteem dat de RI&E omvat én aanvult met beleid, processen, monitoring en continue verbetering. Een ISO 45001-gecertificeerde organisatie heeft dus standaard een actuele RI&E.

ISO 45001 vereist expliciet dat medewerkers en hun vertegenwoordigers (OR, preventiemedewerker) worden betrokken bij het managementsysteem. Dat betekent consultatie bij risicobeoordelingen, incidenten en beleid. Deze verplichte participatie is een van de belangrijkste verschillen met de voorloper OHSAS 18001.

Een ISO 45001-certificering duurt gemiddeld zes tot twaalf maanden. Organisaties die al een RI&E én een ISO 9001- of ISO 14001-systeem hebben, gaan sneller door de gedeelde HLS-structuur. Het traject bestaat uit nulmeting, implementatie, interne audit, managementreview en de externe certificeringsaudit door een geaccrediteerde instelling.

ISO 45001 is niet wettelijk verplicht — een RI&E wel. Opdrachtgevers in bouw, industrie en infrastructuur stellen het certificaat steeds vaker als eis in aanbestedingen. De Veiligheidsladder leunt inhoudelijk op ISO 45001 en is voor veel infra-opdrachten (ProRail, Rijkswaterstaat) wél verplicht.

VCA is een Nederlandse/Belgische checklist voor aannemers die risicovol werk uitvoeren (bouw, industrie), gericht op aantoonbare veiligheid op projectniveau. ISO 45001 is een internationale managementnorm die organisatiebreed wordt gecertificeerd. Veel bouw- en installatiebedrijven hebben beide: VCA voor de werkvloer, ISO 45001 voor het managementsysteem.